T.C. Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı
-: (GMT + 3)
Select Language

İran'da Yabancı Yatırımlar

İran, uluslararası yatırımcılar için nispeten bakir ülkelerden biridir. Eğitimli ve genç yapısı, gelişen özel sektörü, çeşitlendirilmiş ekonomisi, nispeten gelişmiş altyapısı, ucuz enerji kaynakları ve devletin uyguladığı teşvikler zengin fırsatlar sunuyor. Mevzuat ortamı, ülke kültürü ve yapılacak iş ile ilgili ayrıntılı fizibilite çalışmaları ile birlikte doğru yerel ortağın bulunması başarı şansını artıracak faktörlerdir.

İran’da 564 adet yabancı şirketin şubesi bulunmaktadır. Bunların arasında MTN (Güney Afrika), PSA (Peugeot-Citroen Fransa), Total Petroleum (Fransa), Ferrovie dello Stato İtaliane (İtalya), Nestle (İsviçre), Novo Nordisk (Danimarka), Unilever (Birleşik Krallık / Hollanda) önde gelenlerdir.

2017 yılında İran’a yabancı yatırımlar yaklaşık yüzde 50 artarak 5 milyar dolara yükseldi. Yaptırımların kaldırılmasının ardından, ülkenin zengin petrol ve doğalgaz rezervlerinde arama ve çıkarma başta olmak üzere birçok alanda yabancı yatırım çekmeye başladı. Ancak, ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çekilme kararı, bu yatırım projeleri için belirsiz beklentilere yol açmıştır (UNCTAD, 2018).

Mevcut Durum

2017 yılına kadar İran’da gerçekleşen doğrudan yabancı yatırım miktarı 53,5 milyar dolardır. Türkiye için bu rakam 180,7 milyar dolardır.

Doğrudan yabancı yatırım (milyar $)

Ülke/Yıl

2012

2013

2014

2015

2016

2017

İran

4,662

3,050

2,105

2,050

3,372

5,019

Türkiye

13,745

13,463

12,739

17,717

12,942

10,864

 UNCTAD, 2018

2010 ile 2014 arası yabancı yatırımlardan en çok pay alan ostanlar Huzistan (% 43), Buşehr (% 30), Tahran (% 5), Fars (% 5) ve Hürmüzgan’dır (% 2) (İran Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, 2015).

Son Yıllarda Bazı Büyük Yabancı Yatırımlar

Açıklama

Ostan

Ülkeler

Yatırım Miktarı (milyon dolar)

Çelik Fabrikası Kurulması

Sistan ve Belucistan (Çabahar Serbest Bölgesi)

Güney Kore, Japonya, Avusturya

287

Binek Otomobil İmalatı

Tahran

Fransa

96

Sigara Üretimi

Gilan

Hollanda

71

Benzin Rafineri

Kuzey Horasan

İspanya

3.138

Sanayi Park Kurulması

Batı Azerbaycan (Salmas Özel Bölgesi)

Çin

700

Kimyasal Fabrikası Devretme

Kazvin

Almanya

173

Kâğıt Kutu İmalatı

Tahran

Avusturya

132

Çelik Külçesi İmalatı

Zencan

Çin

123

Mühendislik Şirketi Kurulması

Tahran

İngiltere

97

Cam Şişe Üretimi

Zencan

Almanya

76

Online Market (Bamilo)

-

BAE

46

Online Taksi (Snapp)

-

BAE

28

Fotovoltaik Güneş Enerjisi Paneli Üretimi

Fars

Almanya

721

Metanol Üretimi

Buşehr (Pars Özel Ekonomik Bölgesi)

Almanya

572

Otomobil İmalatı

Merkezi

Fransa

500

Maden İşletmesi

Güney Horasan

İrlanda

466

Otomobil İmalatı

Kerman

Çin

233

Havalandırma Tesisleri

Sistan ve Belucistan (Çabahar Serbest Bölgesi)

Almanya

166

Bitkisel Yağ Üretimi

Doğu Azerbaycan

Almanya ve Singapur

155

Online Market (Digikala)

-

Hollanda

102

(İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2015), (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2016), (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2017)

Son Yıllarda Bazı Türkiyeli Yatırımcıların Projeleri
İran’da görev yapan ticari temsilciliklerimizce ülkede faaliyet gösteren Türk sermayeli 89 firma tespit edilebilmiş olup, söz konusu firmaların yatırım tutarı yaklaşık 634,4 milyon dolar değerindedir.

Proje

Ostan

Yatırım Miktarı ( bin $)

Merkezi Isıtma Sistemi Petek Üretimi

Doğu Azerbaycan

2.475

Hazır Gıda Üretimi

Batı Azerbaycan

218

Kömür Üretiminde Atıkların Geri Dönüşümü

Kerman

15.000

Elektrikli Ev Eşya İmalatı

Elburz

6.545

Taşıt Üretiminde Yatırım

Batı Azerbaycan

5.414

Çorap Üretimi

Merkezi

4.000

UPVC Üretimi

Batı Azerbaycan

1.413

PVC Bandı Üretimi

Doğu Azerbaycan

1.000

Plastik Parçaları İmalatı

Elburz

999

Koltuk Üretiminde Kullanılan Kumaş Üretimi

Doğu Azerbaycan

681

Elektrikli Soba ve Fırın Üretimi

Batı Azerbaycan (Maku Serbest Bölgesi)

667

Metal Kalıp Üretimi

Merkezi

544

MDF Ve Ahşap Kaplama Üretimi

Doğu Azerbaycan (Aras serbest bölgesi)

9.664

Plastik Kapak Üretimi

Elburz

4.323

Çelik Külçesi Üretimi

Zencan

58.461

Polimer Ürünleri İmalatı

Zencan

9.123

İplik Üretimi

Doğu Azerbaycan

882

Temizlik Ürünleri İmalatı

Zencan

1.495

(İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2015), (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2016), (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2017)

 

İran’da Yatırım Fırsatları

Yabancı yatırımlar genellikle enerji alanında yoğunlaşmaktadır. Toplam doğrudan yabancı yatırımların %57’si kömür ile petrol ve doğalgaz alanlarında gerçekleşmiştir. Enerji dışındaki diğer yatırım alanlarının  % 13’ü kimyasal, % 10’u metal, %7’si otomotiv ve %13’ü diğer yatırımlardan oluşmaktadır.

(Aşağıdaki link adresleri ve açıklamalar kutu veya benzeri bir şekil ile verilecek)

İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı tarafından farklı sektörlerde yatırım fırsat ve tercihleri sunulmaktadır:

http://en.mimt.gov.ir/general_content/411346-Investment-Opportunities.html

Yabancı yatırımlara destek vermek için İran’da OIETAI: İran Yatırım, Ekonomik ve Teknik Destek Organizasyonu tarafından bazı projeler sunulmaktadır:

https://www.investiniran.ir/en/investmentopprtunity

Batı Azerbaycan ve Doğu Azerbaycan ostanlarında bulunan farklı alanlarda (tarım, sanayi, madencilik, ticaret, ulaştırma, turizm, enerji, su tesisleri) yatırım fırsatları ayrıca Yatırım, Ekonomik ve Teknik Destek Organizasyonu’nun yerel şubelerin tarafından hazırlanmıştır:

Batı Azerbaycan: https://www.investinwa.ir/en

Doğu Azerbaycan: http://investin-ea.ir/en-us/main-en

Ayrıca, İran’da açılan kamu ihaleleri ve uluslararası projelere ilişkin duyurular, İran İhale Kurumu’nun web sitesinden takip edilebilir: http://www.etender.ir/

FIPPA: Yabancı Yatırım Teşviki ve Korunması Yasası

Bir yatırım ruhsatı almak için, İran Yatırım, Ekonomik ve Teknik Destek Organizasyonu'na (OIETAI) başvuru yapılmalıdır. Bu kapsamda yabancı yatırımın ekonomik büyümeye katkısı ve yatırımın önemine dair gerekçeler sunulmalıdır. Bu gerekçelerin yerinde görülmesi ile İran makamları tarafından bir lisans belgesi verilmektedir.

İran'ın başlıca yabancı yatırım mevzuatı ‘’yabancı yatırım teşvik ve koruma yasası’’ (FIPPA)’dır. Özel sektör faaliyetlerine izin verilen tüm alanlarda yatırım yapma izni ve İran'daki tüzel kişilerdeki payların % 100'üne kadar çıkma hakkı da dahil yasa, yabancı yatırımcılara yerli yatırımcılarla aynı hakları, koruma ve imkânları sunmaktadır. Kamu yararı gerekçelerinin geçerli olduğu hallerde, kamulaştırma durumunda yatırımcıyı koruyarak yatırımın gerçek değerine dayanarak tazminat alması gerekir. Ayrıca, FIPPA, yabancı sermayenin serbestçe aktarılmasını kârların yurtdışına transferini sağlayacak hükümler içermektedir. Yabancı yatırımcılar, İran Riyal’ını dönüştürmek ve transfer etmek, dövizi almak için FİPPA aracılığıyla hak iddia edebilirler. Ayrıca, yabancı personel için ikamet ve çalışma izinleri FIPPA kapsamında kolaylaştırılmaktadır (FİPPA Türkçe metnine şu linkten ulaşılabilir: https://tinyurl.com/ycfe49d8

 

  • DAKA İLETİŞİM HATTI
  • 0 432 485 10 15
  • Daka İran Masası İletişim Hattı
  • 0 432 485 10 24
SOSYAL MEDYADA DAKA
Copyright © 2019. Her Hakkı Saklıdır. Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı Web Tasarım